SBNO.ORG

Noordbroek

In de oude kerk van Noordbroek maakte de beroemde orgelmaker Arp Schnitger een orgel in 1696, waarbij hij mogelijk pijpen uit het vorige orgel overnam. Het instrument kreeg 20 stemmen op hoofdwerk, rugwerk en (achter het hoofdwerk gepositioneerde) pedaal. Het orgel had (zoals gebruikelijk) middentoonstemming en een kort octaaf. Het orgel was daardoor goed vergelijkbaar met het enige jaren later voltooide orgel te Uithuizen.
In 1768 werd door A.A. Hinsz het orgel aangepast aan de eisen van de tijd: het kort octaaf werd een volledig octaaf waarbij Hinsz nieuwe laden maakte. Deze gelegenheid werd ook benut om de dispositie uit te breiden waardoor de kassen moesten worden verdiept.
In 1809 komt de laatste vertegenwoordiger van de Schnitger school, H.H. Freytag, naar Noordbroek. Deze breidde het pedaal uit en verplaatste het naar de zijkanten op nieuwe laden, waarbij hij de kassen volledig in stijl vergrootte. Tevens werden de frontpijpen, de kasornamentiek en de windvoorziening (achter het orgel op de plaats van het pedaal) vernieuwd. Hiermee had het orgel het hoogtepunt in zijn bestaan bereikt.
In 1855 werkte de orgelmaker Van Oeckelen aan het orgel waarbij een drietal karakteristieke registers van het rugwerk werden opgeofferd voor modieuze klanken. Tevens kwam er (voor het eerst) een pedaalkoppeling.
In de twintigste eeuw werd door de toenmalige organist, Simon Graafhuis, samen met Cor Edskes, de drie verdwenen registers in het rugwerk gereconstrueerd, weliswaar met de kennis van die tijd, maar het was de eerste stap naar de rehabilitatie van dit unieke instrument. Daarna hebben de orgelmakers Van der Putten en Veger (die al veel studie naar het orgel hadden verricht) en de Fa. Mense Ruiter nog verbeteringen en constructief onderhoud gepleegd.
Nu is er het plan om de, in 1924 gewijzigde, Dulciaan te herstellen, vooruitlopend op de integrale restauratie. Dit zal worden uitgevoerd door Reil en de Stichting heeft hiervoor een bedrag van € 3.000,00 toegezegd.


2021 © Alexander Bunt